Het Stedelijk Museum Almelo toonde de verborgen schatten van textielontwerpen en stofstalen uit eigen depot van roemruchte Almelose kunstenaars als Harry Spannenburg, Van Rhee en Gerrit Jan Gast jr. Drie kunstenaars die expressionistisch en kleurrijk textiel in stijl met de internationale stijl, haast on-Hollands, hebben ontworpen.
Harry Spannenburg
Harry Spannenburg (Almelo 1920 – Heemstede 1987) beeldhouwer, schilder, tekenaar, aquarellist en kunstnijveraar begon bij textielfabrikant Hedeman en werd (na bedrijfsovername) ‘huisontwerper’ van het grote concern Nijverdal-Ten Cate. Hij verzorgde er nagenoeg alles: etalages, stands voor beurzen in Amsterdam, Moskou en Frankfurt; modeshows, illustraties en textielpatronen. Kortom, hij mocht goochelen met papier, stoffen en kleuren. Zijn expressieve en kleurrijke textielpatronen en stoffen zijn van internationale allure.
Spannenburg hield als kind al van tekenen. Hij wilde naar de kunstacademie maar door de dreigende Tweede Wereldoorlog en zijn nuchtere ouders werd het de Enschedese Hogere Textielschool, waar hij werd opgeleid als dessinateur. Spannenburg hield zich daarnaast ook bezig met vrij schilderen en tekenen, glas en metaal en uiteindelijk ging hij ook restaureren. Bij zijn afscheid van Nijverdal ten Cate zei Mr. Alberdingk Thijm: “Harry bleek een duizendkunstenaar te zijn. Jarenlang bepaalde hij het gezicht van Nijverdal ten Cate.”
Atelier Van Rhee voor Jansen & Tilanus
Op diverse patroonontwerpen vonden we geschreven aantekeningen in het Duits en op enkele vellen staat op de achterzijde Van Rhee genoteerd. Een drietal is voorzien van het stempel Atelier Van Rhee – Weberei Krefeld. Ook Krefeld in Noordrijn-Westfalen kent een rijke textielgeschiedenis, vooral van fluweel en zijde. Op het werk van Spannenburg is eveneens een stempel uit deze stad te zien, maar afkomstig uit een ander atelier: Schnitzler & Vogel. Op vrijwel ieder vel staat onderaan Fa. J. Tilanus geschreven; waarschijnlijk dus de opdrachtgever voor deze textielpatronen. De firma Jansen & Tilanus werd in 1869 door drie jonge ondernemers opgericht te Vriezenveen en is vooral succesvol geworden als kledingproducent voor sporters en clubs in diverse disciplines. Voetballers van bijvoorbeeld Feyenoord, Ajax en PSV bedreven hun sport in de jaren zestig en zeventig in kleding van Jansen & Tilanus.
Firma G.J. Gast jr
De naam van de firma G.J. Gast jr. roept bij menig oudere Almeloër herinneringen op. Decennialang was het een leerlooierij en ververij van exotische leersoorten die tot 1973 aan de voormalige Fortstraat – de huidige Hagenborgh – stond, midden in het centrum van Almelo. Verborgen in het depot van het Stedelijk Museum Almelo vonden we fraaie proefdrukken op zijde en fluweel uit jaren twintig van de twintigste eeuw van de firma G.J. Gast jr. De kunstzinnige Gerrit Gast (1896-1980), afkomstig uit de bekende Almelose familie van huis- en rijtuigschilders en opgeleid in Amsterdam op de Kunstnijverheidsschool, begon na zijn studie een fabriekje onder de naam ‘Stoom zijde- en katoendrukkerij G.J. Gast jr’. Hij zag kans om de fraaiste patronen op zwart fluweel en zijde aan te brengen, drukwerken die voor Nederlandse begrippen in uitzonderlijke, internationale patronen zijn uitgevoerd.
Hij liet zich duidelijk inspireren door de invloedrijkste stromingen van de vorige eeuwwisseling: Art Nouveau (Jugendstil) en Art Déco. Vooral voor liefhebbers van deze periodes is deze tentoonstelling een must see.
