Kanaal Almelo-Nordhorn – Van economische waterweg naar waardevol erfgoed

Het Kanaal Almelo-Nordhorn is veel meer dan een waterweg. Het vertelt het verhaal van de groei van de Twentse textielindustrie, de strijd tegen armoede en werkloosheid én de ontwikkeling van industrieel erfgoed tot een groene recreatieve verbinding. In aansluiting op de stadsmusical POLDERJONGENS presenteert Stedelijk Museum Almelo van 17 juli tot en met 13 september de tentoonstelling Kanaal Almelo-Nordhorn – Van economische waterweg naar waardevol erfgoed. Met historische foto’s, hedendaagse fotografie en kunstwerken brengt de expositie de geschiedenis, ontwikkeling en huidige betekenis van het kanaal tot leven.

Een kanaal voor de Twentse industrie

Halverwege de negentiende eeuw groeit de textielindustrie in Twente snel. De behoefte aan steenkool uit Duitsland neemt sterk toe en een kanaalverbinding lijkt de ideale oplossing voor het vervoer ervan. Met steun van de rijksoverheid begint in 1884 de aanleg van het Kanaal Almelo-Nordhorn.

Voor het zware graafwerk worden honderden arbeiders uit Drenthe, Friesland en Groningen aangetrokken. Deze zogenoemde poldergasten verdienen tien cent per uitgegraven kubieke meter grond, goed voor hooguit één gulden per dag. Vijf jaar lang werken gemiddeld tweehonderd mannen en vrouwen aan het kanaal.

De aanleg biedt werk in een tijd van grote armoede, maar er melden zich veel meer arbeiders dan nodig zijn. Tijdens de strenge winter van 1884-1885 wordt een hulpcomité opgericht om de kanaalarbeiders en hun gezinnen te ondersteunen. Opvallend is dat vooraanstaande Twentse textielfabrikanten, onder wie Scholl Engberts, Ten Cate, Cardinaal, Hofkes en Van Wulfften Palthe, hieraan deelnemen. Hun betrokkenheid onderstreept het grote economische belang dat destijds aan het kanaal werd toegekend.